Mazurka voor 2 doden

Waarom alle Nobelprijswinnaars lezen? Wel, voor boeken zoals Mazurka voor 2 doden. Een boek dat ik anders nimmer of nooit zou ontdekt hebben. Van een schrijver waar ik nog nooit van had gehoord. Een boek waarvan ik van de eerste tot laatste letter genoten heb.

Mazurka voor 2 doden is een cyclische roddel over een Galicische clan in het begin van de 20ste eeuw. Alle personages (en dat zijn er veel) passeren om de zoveel bladzijden de revue, vaak met dezelfde beschrijvingen (“Rosalia Trasulfe – de dolle geit” of “Bladomero Marvís – de Durfal”) en verhalen (“Roquino Gamuzo, de pater van Comesaña won altijd weddenschappen door zijn jeweetwel te laten zien” of “Oom Cleto die altijd op zijn jazzband speelt”). De blinde accordeonspeler Gaudencio speelt de Manzuka slechts 2 keer. De eerste keer aan het begin van de Spaanse burgeroorlog, als een van de personages wordt vermoord, de tweede op het einde van de oorlog, als de moord op de eerste wordt gewroken. Voor de rest van het boek weigert de blinde Gaudencio het deuntje te spelen, hoe zeer de hoeren en hoerenlopers van het bordeel waar hij zijn brood verdient met muziek, het ook vragen.

Cela gebruikt in Mazurka voor 2 doden een wonderlijke muzikale stijl; het boek heeft geen hoofdstukken of paragrafen, het dendert maar door en zingt en danst vanaf de eerste zin tot de laatste. Met telkens enkele regels per personage bouwt hij een web van relaties en verlangens tussen de personages uit. Hierdoor blijft het boek je vastgrijpen en binnentrekken in het Galicië van de 20ste eeuw, ondanks het telkens opnieuw opdissen van dezelfde verhalen.

Deze rondedans begint jolig en onbevangen, met onschuldige roddels over dorpsbewoners en doden van lang geleden. Maar gaandeweg sluipt de Spaanse burgeroorlog de verhalen binnen en wordt de haat, onzekerheid en angst die in de eerste helft voorzichtig sluimerde pijnlijk op de voorgrond geplaatst. Er wordt nergens uitgelegd wat de aanleiding of de achterliggende motieven van de strijdende partijen waren, maar Cela beschrijft des te treffender de gevolgen van een chaotisch conflict, de doden, de wraak en achterdocht.

  • Quote: “Als ik viool zou spelen zou ik de hele avond viool zitten spelen, maar dat kan ik niet; als ik mondharmonica zou spelen zou ik de hele avond mondharmonica zitten spelen, maar dat kan ik niet. Ik kan wel doedelzak spelen, maar je hoort geen doedelzak te spelen binnenshuis. Aangezien ik geen viool of mondharmonica kan spelen, en aangezien je binnen geen doedelzak mag spelen, lig ik de hele avond in bed vies te doen met Benicia, de vrouw met tepels als kastanjes”.
  • Lievelingspersonage: Catuxa Bainte, de dwerg van Martiña
Geplaatst in Ik lees U leest | Tags: | 1 reactie

The king is pregnant

Het Genootschap Van het Genot van het Boek las The left hand of darkness van Ursula K. Le Guin. Het Nieuwste Lid is een science fiction-liefhebber en dit boek stond, als onderdeel van de Penguin Galaxy-reeks, nog ongelezen in de kast. Dus ging het Genootschap voor de tweede keer in zijn bestaan aan de slag met science fiction. En dat viel beter mee dan eerst gevreesd.

The left hand of darkness (1969) gaat over gezant Genly Ai die naar de planeet Gethen wordt gestuurd. Hij probeert de lokale bevolking en haar machthebbers te overtuigen dat ze lid moeten worden van een soort van interplanetaire VN, de Ekumen. Genly moet in zijn eentje contact leggen, want de Ekumen, (interplanetaire VN, volgt u nog?) stuurt telkens maar één persoon om een nieuwe planeet te overtuigen. Genly belandt zo op de koude planeet waarvan maar een kleine strook bewoonbaar is, de zomers kort en de winters lang zijn.

De meeste leden van het Genootschap van het Genot van het Boek hebben niet bijzonder veel met science fiction. “Dat speelt zich altijd af in een stereoptype variant van de Middeleeuwen met zwaardvechten en tunieken en leren laarzen en dierenvellen en heel veel gedoe met datums en niet-bestaande talen. Ofwel is het iets met ruimteschepen en aliens en bordkartonnen personages”, vond Stichtend Lid Nummer 1. _The left hand of darkness_ is echte science fiction; het gaat over een imaginaire planeet met mensachtigen en er komen ruimteschepen in voor. Toch vond zo goed als iedereen het een goed boek.

Want wat The left hand of darkness zo boeiend maakt (en ook de reden waarom het als een van de klassiekers in het genre wordt beschouwd) is dat de bewoners van Gethen tweeslachtig zijn. Het is te zeggen, 21 tot 22 dagen per cyclus zijn ze tweeslachtig en 3 tot 5 dagen per cyclus zijn ze seksueel actief en krijgt elk van de twee partners vrouwelijke of mannelijke voortplantingsorganen. Dit gegeven loopt als een rode draad door het boek en Le Guin maakt er een boeiend gedachte-experiment van. Op Gethen hebben ze geen woord voor oorlog. Op Gethen is iemand die altijd hetzelfde geslacht heeft een pervert (zoals Genly die daardoor altijd een buitenstaander zal blijven), waar het bij ons eerder de uitersten zijn die als typisch vrouwelijk en mannelijk beschouwd worden. Op Gethen kan iedereen kinderen krijgen en iedereen loopt hetzelfde risico of kan dezelfde keuze maken. Op Gethen is de koning zwanger en sluit zich af van de buitenwereld om zijn kind te baren. Het doet je afvragen of wij zo normaal zijn als we denken te zijn en wat de consequenties zijn van onze opsplitsing in man-vrouw. Net door deze thematiek blijft het boek na 50 jaar ook boeiend om te lezen.

Ook het Nieuwste Lid, dat al menig science fiction-boek achter de kiezen heeft, was zeer te spreken over The left hand of darkness. Het boek is beter geschreven dan de gemiddelde sf-roman en Le Guin schrijft in een aangename stijl, de hoofdpersonages zijn geloofwaardig en helemaal uitgewerkt. Bovendien is de “world-building” erg goed en consequent. Er is een koud klimaat, dus er zijn niet veel grote dieren die er overleven. Bijgevolg is er ook geen melk of kaas of ander hoogwaardig eten, waardoor de mensen de hele dag door kleine dingen zoals noten eten. Er is maar een kleine strook van de ijskoude planeet bewoonbaar, reizen gebeurt vooral in de zomer, enzovoort enzoverder.

De meeste Leden van Het Genootschap van het Genot van het Boek, zowel de science fiction-believers als de non-believers, vonden de Left hand of darkness een goed boek en zichzelf iets meer pervers dan voordien. Stichtend Lid Nummer 1 raakte niet verder dan pagina 50, dus had per definitie geen recht op al te veel kritiek spuien. Volgende keer lezen we Het museum van de onschuld van Orhan Pamuk. Benieuwd hoe de world building daar in zijn werk gaat.

  • 3,5 ster
  • Quotes:
    • Oracular ambiguity or statistical probability provides loopholes, and discrepancies are expunged by Faith.
    • The man was like an electric shock – nothing to hold on to and you don’t know what hit you.
    • (…) decisions are reached by council and consent, not by consensus or command.
Geplaatst in Ik lees U leest | Tags: , | Een reactie plaatsen

Boek van het jaar 2018

ElmetDeze blog lag misschien enkele jaren stil, maar Het Genootschap van het Genot van het Boek ging onverdroten verder. Zo werd er verleden week nog gestemd op het boek van het jaar 2018.

Met unanimiteit werd er gekozen voor Elmet van Fiona Mozley. Doe er uw voordeel mee.

Geplaatst in Ik lees U leest | Tags: , , | Een reactie plaatsen

Nobelprijswinnaars

De lijst:

De Nobelprijs voor literatuur. Voor het eerst uitgereikt in 1901, in totaal 110 keer aan 140 auteurs. Vaak bekritiseerd als wit westers mannenclubje, maar desondanks toch nog altijd de meest prestigieuze prijs die elke schrijver stiekem wil ontvangen.

De overmoedige lezer:

Er is geen groter klein genot dan iets te kunnen afstrepen van een lijstje. Ik lees graag en heb een voorliefde voor dikke boeken die niet noodzakelijk ergens over moeten gaan. bovendien is er voor mij geen kleiner groot genot dan een Moeilijk Groot Project waar enkele jaren koppige volharding voor nodig zijn (doe me eraan denken dat ik ook nog eens iets schrijf over mijn marathonplannen).

De stand van zaken:

Ik ben er aan begonnen in 2015, toen had ik slechts enkele nobelprijswinnaars gelezen. Sindsdien is het mijn doel om er elk jaar minstens 2 af te vinken, zodat de lijst korter wordt en niet langer.

De lijst:

Jaar Auteur Boek Sterren
1901 Sully Prudhomme
1902 Theodor Mommsen
1903 Bjørnstjerne Bjørnson
1904 Frédéric Mistral en José Echegaray
1905 Henryk Sienkiewicz
1906 Giosuè Carducci
1907 Rudyard Kipling The jungle book * *
1908 Rudolf Christoph Eucken
1909 Selma Lagerlöf
1910 Paul von Heyse
1911 Maurice Maeterlinck
1912 Gerhart Hauptmann
1913 Rabindranath Tagore
1915 Romain Rolland
1916 Verner von Heidenstam
1917 Karl Adolph Gjellerup en Henrik Pontoppidan
1919 Carl Spitteler
1920 Knut Hamsun
1921 Anatole France
1922 Jacinto Benavente
1923 William Butler Yeats
1924 Władysław Reymont
1925 George Bernard Shaw
1926 Grazia Deledda
1927 Henri Bergson
1928 Sigrid Undset
1929 Thomas Mann De Buddenbrooks
1930 Sinclair Lewis
1931 Erik Axel Karlfeldt
1932 John Galsworthy
1933 Ivan Bunin
1934 Luigi Pirandello
1936 Eugene O’Neill
1937 Roger Martin du Gard
1938 Pearl S. Buck
1939 Frans Eemil Sillanpää
1944 Johannes Vilhelm Jensen
1945 Gabriela Mistral
1946 Hermann Hesse
1947 André Gide
1948 T. S. Eliot
1949 William Faulkner
1950 Bertrand Russell
1951 Pär Lagerkvist
1952 François Mauriac
1953 Sir Winston Churchill
1954 Ernest Hemingway Old man and the Sea * *
1955 Halldór Laxness
1956 Juan Ramón Jiménez
1957 Albert Camus De pest * * * * *
1958 Boris Pasternak
1959 Salvatore Quasimodo
1960 Saint-John Perse
1961 Ivo Andrić
1962 John Steinbeck Of men and mice * * *
1963 Giorgos Seferis
1964 Jean-Paul Sartre
1965 Mikhail Sholokhov
1966 Shmuel Yosef Agnon en Nelly Sachs
1967 Miguel Ángel Asturias
1968 Yasunari Kawabata
1969 Samuel Beckett Waiting for Godot * * * *
1970 Aleksandr Solzhenitsyn
1971 Pablo Neruda
1972 Heinrich Böll
1973 Patrick White
1974 Eyvind Johnson en Harry Martinson
1975 Eugenio Montale
1976 Saul Bellow
1977 Vicente Aleixandre
1978 Isaac Bashevis Singer
1979 Odysseas Elytis
1980 Czesław Miłosz
1981 Elias Canetti
1982 Gabriel García Márquez 100 jaar eenzaamheid * * * * *
1983 William Golding Lord of the flies * * *
1984 Jaroslav Seifert
1985 Claude Simon
1986 Wole Soyinka
1987 Joseph Brodsky
1988 Naguib Mahfouz
1989 Camilo José Cela Mazurka voor 2 doden * * * * *
1990 Octavio Paz
1991 Nadine Gordimer
1992 Derek Walcott
1993 Toni Morrison
1994 Kenzaburō Ōe
1995 Seamus Heaney
1996 Wisława Szymborska Uitzicht met zandkorrel * * *
1997 Dario Fo
1998 José Saramago Het evangelie volgens J.C. * * *
1999 Günter Grass De blikken trommel * * * *
2000 Gao Xingjian Kramp * * *
2001 Sir V. S. Naipaul
2002 Imre Kertész Fatelessness * * * * *
2003 J. M. Coetzee Disgrace * * * *
2004 Elfriede Jelinek The piano teacher * *
2005 Harold Pinter Het verjaardagsfeest * * *
2006 Orhan Pamuk Sneeuw * * * * *
2007 Doris Lessing
2008 J. M. G. Le Clézio Proces verbaal * *
2009 Herta Müller Ademschommel
2010 Mario Vargas Llosa De stad en de honden * * * *
2011 Tomas Tranströmer
2012 Mo Yan Het rode korenveld * * *
2013 Alice Munro Dear Life * *
2014 Patrick Modiano De straat van de donkere winkels * *
2015 Svetlana Alexievich
2016 Bob Dylan

Momenteel zit ik aan 22 boeken van 113 nobelprijswinnaars.

(Losjes gebaseerd op deze prehistorische blogpost)

Geplaatst in Ik lees U leest | Tags: | 6 reacties

Nr 5 bus 6: da Silva

Hoeveel mensen er precies in het appartement van Da Silva verblijven, is niet helemaal duidelijk. Zeker is dat Da Silva er zelf woont. Zijn naam staat op de bel. De moeder zie je `s morgens met de twee kinderen naar school hobbelen. Verder lopen er veel andere mannen en vrouwen in en uit. Je ziet ze zowel `s morgens als `s avonds laat. En als het heel warm is, durven ze wel eens met zijn allen in het voorportaal rond te hangen. Het aantal bewoners van nr. 6 is niet geweten, maar dat ze er muziek maken staat vast. Daar kan zowat de hele blok van meegenieten.

Dat die mannen en vrouwen hier zomaar binnen en buiten lopen, is misschien omdat Da Silva voorzitter is van de lokale capoeiraclub. Hij leert de kleine kindjes van de stad spelen op een echte birimbao. En de tieners ritmische karatesprongen. Hij doet dat met passie en overgave. De kleine kindjes hebben hem graag. De tieners respecteren hem.

In het gebouw weten ze daar niets van. Ze weten alleen dat er veel volk bij Da Silva binnen en buiten loopt en dat ze altijd de voordeur laten openstaan. En dat ze veel lawaai maken, daar op het derde met hun trommels en getingel en getangel.

Geplaatst in Ik schrijf U leest | Tags: , , | 1 reactie

De veronderstellingen

Annelies Verbeke schrijft met De veronderstellingen een sprankelende verhalenbundel.

verbekeHet boek bestaat uit een tiental kortverhalen die zich zo goed als allemaal in het hier en nu afspelen. Het zijn op zichzelf staande verhalen, maar ze worden met elkaar verbonden door het hoofdpersonage van het ene te laten opduiken als bijrol in het andere verhaal. De veronderstellingen gaat over vooroordelen en in een tiental tafereeltjes schetst Annelies Verbeke een meedogenloos portret van onze moderne tijd. Ze lacht met de huidige consumptiemaatschappij, maar tegelijk slaagt ze erin om mededogen te tonen voor de personages die er zich in voortbewegen.

Het genre van de kortverhalen ligt Verbeke wel. Het boek leest als een sneltrein. Er is geen enkel woord overbodig en ze heeft aan één zin genoeg om een personage te typeren. Annelies Verbeke schrijft sprankelende zinnen en doet het allemaal zo simpel lijken.

Had Het Genootschap van het Genot van het Boek dan niets slechts te melden over dit boek? Toch wel. Enkele verhalen waren niet zo bijster origineel en dan stuikt het hele universum van Verbeke in elkaar. Een kortvehaal staat of valt met de plot en als je het over vooroordelen en veronderstellingen wilt hebben, zijn er heel veel platgetreden paden.

Volgende keer lezen wij De genezing van de krekel van Toon Tellegen. Benieuwd of dat boek ook sprankelt van het lees- en schrijfplezier.

Geplaatst in Ik lees U leest | Tags: , , | 5 reacties

Nr. 5 bus 5: mevrouw Van Hecke

Mevrouw Van Hecke, die heeft het niet makkelijk met haar baardstrijkende man. Maar misschien verdient ze het wel. Misschien is het baardstrijken van meneer Van Hecke wel een straf.

Sinds die misstap, waar zij zo ongelofelijk veel spijt van heeft, waar hij ook al duizend maal van heeft gezegd dat het haar vergeven is, sinds de Dag van de Für Elise kijkt hij anders naar haar. Niet meer met de minzaam geduldige blik waarmee hij zijn twee dochters bekijkt en ook niet met de samenzweerderige kwajongensblik waarmee hij het zoontje van de buren begroet. Naar haar kijkt hij als naar de puppy die net op het spiksplinternieuwe hoogpolige tapijt heeft geplast.

Want zij heeft hem verhinderd om te nemen wat hem toekwam, waarvoor hij sinds zijn pensioen elke dag heeft geoefend, tot er blaren op zijn handen zaten, zijn vingers blauw van het krijt, uren getraind zodat hij zelfs `s nachts de ballen nog tegen elkaar hoorde tikken. En dat allemaal om zijn grootste vijand, den Alain, te verslaan op het clubkampioenschap, waardoor hij en niet Alain naar de hoofdstad zou mogen voor de Nationale Titel. En hij had haar nog zo gewaarschuwd, dat zij, die zich nooit had geïnteresseerd in zijn passie, geen kik geven mocht, en niet met haar mond, niet met haar koffie, niet met god weet wat zijn concentratie mocht verstoren.

Zij zag haar man de finale van het clubkampioenschap al binnenhalen als plots haar nieuwe gsm rinkelde en manlief pardoes de verkeerde bal naar de verkeerde hoek speelde.

En sindsdien, sindsdien kijkt hij naar haar alsof ze op het spiksplinternieuwe hoogpolige tapijt heeft geplast. En wrijft achteloos in zijn baard.

Geplaatst in Ik schrijf U leest | Tags: , , , | 3 reacties